Rekonwersja to działania podejmowane wobec żołnierzy zwalnianych i zwolnionych ze służby zawodowej, małżonków żołnierzy zawodowych, którzy zaginęli lub zginęli podczas wykonując zadania służbowe oraz dzieci pozostających na utrzymaniu takich żołnierzy.

Ponieważ rekonwersja wiąże się z wydawaniem publicznych pieniędzy, musi mieć solidną podstawę prawną. Obecnie stanowią ją: ustawa z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenie ministra obrony z 19 listopada 2014 r. w sprawie pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych.

Pomoc obejmująca doradztwo zawodowe, kierowanie na praktyki do ewentualnych przyszłych pracodawców lub pośrednictwo pracy przysługuje na pół roku przed zwolnieniem z wojska. Z kolei na pomoc przy przekwalifikowaniu możemy liczyć na 2 lata przed odejściem z wojska oraz 2 lata po zwolnieniu do cywila. 

Maksymalna kwota ją MON przeznacza na przekwalifikowanie lub przyuczenie do zawodu każdego byłego żołnierza na mocy ustawy z 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz niektórych innych ustaw. Wynosi ona 75% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego obowiązującego 1 stycznia roku, w którym żołnierz, były żołnierz lub zainteresowany członek rodziny wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy. 

Żołnierzowi i byłemu żołnierzowi zawodowemu pokrywa się koszty:

  • przekwalifikowania zawodowego,
  • przejazdów z miejsca zamieszkania do ośrodka szkolenia, w którym następuje przekwalifikowanie lub do miejsca odbywania praktyki,
  • zakwaterowania w okresie przekwalifikowania lub odbywania praktyki zawodowej.

 Koszty przekwalifikowania zawodowego wynoszą w 2020 roku:

  • po 4 latach służby wojskowej – 100%  (3082,50 zł)
  • po 9 latach służby wojskowej – 200% (6165 zł)
  • po 15 latach służby wojskowej – 300% (9247,50 zł).

Małżonkom i dzieciom zaginionych lub zmarłych żołnierzy jak również byłym żołnierzom zwolnionym z wojska wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia służby zawodowej z powodu wypadku lub choroby powstałej w związku ze służbą pokrywa się koszty w wysokości 300% określonego limitu (tj. 9247,50 zł).

Uwaga: w przypadku nieukończenia przekwalifikowania zawodowego z winy uprawnionego wszelkie koszty podlegają zwrotowi.

Bezterminowo z pomocy rekonwersyjnej korzystać mogą:

  • żołnierze zwolnieni ze służby zawodowej z powodu ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do jej pełnienia w następstwie wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą pełnioną za granicą,
  • małżonkowie oraz dzieci pozostające na utrzymaniu żołnierzy, którzy zaginęli lub ponieśli śmierć w związku z wykonywaniem zadań służbowych.    

Na podstawie ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez 36 miesięcy od dnia zwolnienia byłemu żołnierzowi zawodowemu (nieposiadającemu uprawnień rentowych lub emerytalnych) przysługuje status „żołnierza rezerwy”. W tym czasie może on korzystać ze środków Funduszu Pracy, służących do szkolenia, podwyższania kwalifikacji lub zwiększania efektywności zawodowej. Koszt szkolenia nie może przekroczyć 200% przeciętnego wynagrodzenia. Starosta może, na wniosek żołnierza rezerwy, udzielić pożyczki na pokrycie kosztów szkolenia do wysokości 400% przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu podpisania umowy pożyczki, w celu umożliwienia podjęcia zatrudnienia lub innej formy pracy zarobkowej wymagającej szczególnych kwalifikacji

Byłemu żołnierzowi zawodowemu pomoc rekonwersyjna udzielana jest na podstawie wniosku złożonego do dyrektora właściwego Wojskowego Biura Emerytalnego. Wniosek ten szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego lub komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień przesyła do dyrektora WBE za pośrednictwem właściwego ze względu na miejsce zamieszkania byłego żołnierza resortowego ośrodka aktywizacji zawodowej.

Informacji z pierwszej ręki chętnie udzielają zainteresowanym pracownicy:

Wydziału ds. Rekonwersji, Pomocy Poszkodowanym i BHP

Departamentu Spraw Socjalnych MON
Aleja Niepodległości 218
00-911 Warszawa
Tel: 261 846 586, 261 845 599

Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej
ul. Banacha 2
02-097 Warszawa
Tel: 261 826 678

oraz terenowych ośrodków aktywizacji zawodowej, którzy regularnie odwiedzają jednostki i instytucje wojskowe w celu prowadzenia prelekcji na temat aktualnych uwarunkowań systemu wojskowej rekonwersji .